close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • ZNANE OSOBY

  • Bohaterowie polskiego i polsko-duńskiego ruchu oporu w Danii w latach 1939-45.

     

    Istotną rolę w polsko-duńskiej działalności konspiracyjnej na terenie Danii odegrali komendant polskiej organizacji wywiadowczej „Felicja”, porucznik żeglugi wielkiej Lucjan Masłocha, jego żona Anna Louise „Lone” Mogensen oraz związana z Polską cała duńska rodzina Mogensenów, w tym zwłaszcza Jørgen Mogensen, brat Lone.

     

    Organizacja „Felicja” powstała w kwietniu 1940 roku, po zajęciu Danii przez Niemców, z inicjatywy lektorki j. polskiego na Uniwersytecie Kopenhaskim Romany Heltberg i polskiego nauczyciela w Danii, podharcmistrza Adama Sokólskiego. Początkowo działalność koncentrowała się na organizowaniu pomocy dla polskich jeńców osadzonych w niemieckich obozach, przygotowywaniu tras przerzutowych i organizowaniem zaplecza. Z czasem, za pośrednictwem Szwecji, organizacja przeszła pod rozkazy Londynu prowadząc działalność w ramach Akcji Kontynentalnej. Na czele organizacji stanął Adam Sokólski, a w 1943 roku jego miejsce zajął porucznik Lucjan Masłocha, który znalazł się w Kopenhadze po ucieczce z obozu jenieckiego. Po przeszkoleniu w Szwecji przejął dowództwo osłabionej po fali aresztowań „Felicji”, której, jako świetny organizator, nadał profesjonalny charakter.

     

    W Kopenhadze L. Masłocha poznał Lone Mogensen, urodzoną w Polsce Dunkę, aktywną działaczkę duńskiej organizacji ruchu oporu Holger Danske, a później także „Felicji”, dzięki której nawiązał liczne kontakty z duńską organizacją. Lone Mogensen, kurierka pomiędzy Danią i Szwecją, przewoziła materiały wywiadowcze i broń, przechowywała i przerzucała uciekinierów do Szwecji. Brała aktywny udział w przerzutach ludności żydowskiej z Danii do Szwecji.


    Lone Mogensem i Lucjan Masłocha zginęli z rąk Gestapo w styczniu 1944. Spoczywają na kopenhaskim cmentarzu bojowników ruchu oporu Mindelunden w Ryvangen. Ona jest jedyną kobietą wśród 106 bojowników, on jedynym cudzoziemcem wśród Duńczyków.
     

    Lone Mogensen została  pośmiertnie odznaczona krzyżem Virtuti Militari. W Łodzi znajduje się ulica nazwana imieniem Lucjana i Lone Masłochów oraz obelisk ich upamiętniający. W 1977 r. powstał film dokumentalny "Felicja" w reż. Magdy Żurowskiej, opowiadający o działalności polsko-duńskiej organizacji.

     

    Istotną rolę odegrał również brat Lone, Jørgen Mogensen, wykształcony we Francji dyplomata, pracownik poselstwa duńskiego w Warszawie. Po wybuchu wojny konsul duński w Gdańsku, mocno zaangażowany w działalność konspiracyjną polegającą m.in. na przewożeniu do Danii szyfrów dla polskiej radiostacji i sprzętu do produkcji dokumentów.

     

    Cała rodzina Mogensenów była silnie związana z Polską. Knud P. Mogensen, ojciec Lone i Jørgena, inżynier w duńskiej fabryce cementu F.L.Smidth w Aalborgu, był przed wojną wieloletnim dyrektorem cementowni w Olkuszu. Rodzina wróciła do Danii w 1936 roku, gdzie pod koniec 1939 organizowała pomoc dla pierwszych uchodźców z Polski. Żona Knuda, matka Lone, była również późniejszą organizatorką pomocy dla polskich sierot wojennych w ramach duńskiego oddziału „Red Barnet”.

     

    Historia ruchu i działalności polskiej organizacji konspiracyjnej „Felicja” jest dość słabo udokumentowana i niemal zupełnie nieznana w Polsce. Pisali o niej duński etnograf, dyrektor Frihedsmuseet w Kopenhadze G. Nellemann oraz emigracyjni historycy W. Wojciechowski i E. Kruszewski. Tematem zajmuje się również od wielu lat mieszkająca w Danii dr polonistyki Maria Małaśnicka-Miedzianogóra.
     

    Ambasada RP w Kopenhadze pragnie upowszechnić mało do tej pory znaną historię polskiego i polsko-duńskiego ruchu oporu w Danii w latach 1939-45 oraz podkreślić rolę i uhonorować jego bohaterów.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: